สวยเร่งด่วนกับ “เครื่องสำอางนาโน”
นาโน คือ รูปแบบของสิ่งที่มีขนาดเล็กมาก ในทางฟิสิกส์ นาโนเป็นหน่วยวัดที่มีขนาดความเล็กถึง 10-9 นาโนเทคโนโลยีจึงเป็นกระบวนการย่อขนาดโมเลกุลของสารต่างๆ ให้เล็กลง เพื่อเสริมคุณสมบัติพิเศษ เช่น กันน้ำ ซึมซาบได้ดี ช่วยเพิ่มการสะท้อนรังสี ยับยั้งการเกิดและเติบโตของแบคทีเรีย เป็นต้น
โดยทั่วไปคนมักเข้าใจผิดกันมากว่า เครื่องสำอางนาโน คือ เครื่องสำอางที่มีนาโนเป็นสารประกอบ เช่นเดียวกับสารชนิดอื่นๆ เช่น วิตามิน คอลลาเจน แต่จริงๆ แล้ว เครื่องสำอางนาโนเป็นเครื่องสำอางที่ใช้ขั้นตอนการผลิตแบบนาโน ดังต่อไปนี้
- การย่อขนาด เดิมทีสารบำรุงในเครื่องสำอาง เช่น โลชั่นหรือครีม จะมีเป็นสารอนุภาคใหญ่กว่าอนุภาคขนาดนาโนประมาณ 1,000 เท่า เปรียบเหมือนลูกมะนาวกับเม็ดทราย ซึ่งโมเลกุลใหญ่จะซึมเข้าสู่ผิวชั้นหนังแท้ไม่ได้ เทคโนโลยีนาโนจึงถูกนำมาใช้ในกระบวนการย่อขนาดสารบำรุงเพื่อให้ซึมซาบเข้าสู่ผิวได้ดียิ่งขึ้น
- ตัวขนส่งสาร วิธีการนี้นาโนเปรียบได้กับยานพาหนะที่มีลักษณะเหมือนแคปซูลขนาดมินิ (Encapsulation) นำสารเสริมความงามต่างๆ เข้าไปยังเซลล์ผิว โดยผลการทดลองกับโคเอนไซม์คิวเทน ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระพบว่า วิธีการนี้ช่วยลดการสูญสลายของสารขณะซึมลึกเข้าสู่ผิว และลดการระคายเคืองของผิวหนังได้ดีขึ้น
ผลิตภัณฑ์นาโน มีอะไรบ้าง
1. ครีมกันแดด ชนิดที่มีส่วนผสมของอนุภาคนาโนกลุ่มโลหะออกไซด์ เช่น ซิงค์ออกไซด์ (ZnO) และไททาเนียมออกไซด์ (TiO2) เป็นส่วนประกอบ จะสะท้อนรังสี UVA และ UVB ได้ดีกว่าครีมกันแดดประเภทฟิสิคอล (Physical Sun block) และไม่เกิดคราบขาวหลังทา
2. โลชั่นและครีมบำรุงผิว ด้วยเทคโนโลยีนาโนช่วยให้ครีมที่มีส่วนผสมของสารโคเอนไซม์คิวเทนหรือวิตามินต่างๆ ซึมซาบเข้าบำรุงได้ดีขึ้น ทั้งยังช่วยลดการสลายตัวของวิตามินเมื่อสัมผัสกับแสงหรือออกซิเจนได้ด้วย
3. สารสกัดสมุนไพรเพื่อผลิตเวชสำอาง และผลิตภัณฑ์สปา เช่น ผลิตภัณฑ์บำรุงผิว ลบเลือนริ้วรอยจาก ใบบัวบก มะขามป้อม และใบหม่อน เซรั่มช่วยให้ผมดกดำจากน้ำมันรำข้าว ซึ่งเกิดจากความร่วมมือระหว่างนาโนเทคและมูลนิธิโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร
4. โรลออนและแป้งทาตัวสูตรยับยั้งแบคทีเรีย ใช้นาโนเพื่อเพิ่มคุณสมบัติยับยั้งแบคทีเรีย โดยจากการทดสอบอาสาสมัคร 30 คน เพื่อดูการระคายเคือง ความเป็นพิษต่อผิวหนัง และประสิทธิภาพการยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย พบว่า ยับยั้งแบคทีเรียได้ 100 เปอร์เซ็นต์และไม่ทำให้แพ้ ปัจจุบันยังไม่มีหลักในการสังเกตว่าเครื่องสำอางชนิดใดผลิตด้วยนาโนเทคโนโลยี การเลือกซื้อจึงทำได้เพียงแค่ดูฉลากที่ระบุว่าเป็น Nanotech Products ควบคู่กับเครื่องหมายรับรองสินค้าจากองค์การอาหารและยา
นาโนปลอดภัยแค่ไหน
การจะพิจารณาว่าเครื่องสำอางนาโนนั้นๆ มีความปลอดภัยหรือไม่ ต้องดูจากสารที่ถูกย่อขนาด หากเป็นสมุนไพรหรือวิตามินที่ร่างกายมีอยู่ตามธรรมชาติ ก็หมดกังวลเรื่องพิษหรือการแพ้ได้ระดับหนึ่ง แต่หากเป็นเครื่องสำอางนาโนประเภทที่ผสมสารสังเคราะห์หรือสารเคมี เช่น สีในเมคอัพ ก็อาจทำให้เกิดอันตรายกับร่างกายได้
นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา หัวหน้าหน่วยประสาทวิทยา ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ อธิบายว่า... “ผู้ผลิตได้นำนวัตกรรมนาโนมาใช้กับเครื่องสำอางเพื่อช่วยให้สีเกาะติดผิวได้ดียิ่งขึ้น ซึ่งเป็นเรื่องที่เกินความจำเป็น เพราะอนุภาคที่เล็กของสารเคมีอาจซึมลึกเข้าสู่เซลล์ผิวและกระแสเลือด เป็นอันตรายต่ออวัยวะภายใน เมื่อสะสมมากๆ อาจทำให้เกิดโรคมะเร็งได้”
เพื่อความปลอดภัยในการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์นาโน ปัจจุบันศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติได้ร่วมมือกับกระทรวงสาธารณสุขจัดตั้งโปรแกรมความปลอดภัยของวัสดุนาโน (Nanomaterials Safety Program) ขึ้นเพื่อศึกษาวิจัยความเป็นพิษของวัสดุนาโนชนิดต่างๆ และตั้งมาตรฐานในการควบคุมเครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์อาหารที่มีวัสดุนาโนเป็นส่วนผสม โดยเบื้องต้นได้เปิดให้หน่วยงานต่างๆ ส่งตัวอย่างสินค้าเข้าไปทดสอบความปลอดภัย คาดว่าในอนาคตอันใกล้ เราจะมีเครื่องสำอางนาโนที่การันตีความปลอดภัยออกมาให้เลือกสรรกันมากขึ้น